En? Ben je nog steeds op schema qua goede voornemens voor 2026? Ja? Netjes hoor! Of toch niet? Grote kans namelijk dat dat niet het geval is! Slechts een handje vol mensen houden goede voornemens lang genoeg vol om niet in januari al te stranden.
Onze eerste blog (december 2023) met de titel De valkuil van goede voornemens ging hier al over. Over stoppen met roken, kilo’s afvallen, gezonder leven en ineens vijf keer per week sporten. Toen concludeerden we al dat de meeste voornemens sneuvelen voordat januari überhaupt voorbij is.
En eerlijk? Die conclusie staat nog steeds als een huis. Dan toch nog maar eens kijken waarom goede voornemens zo vaak stranden. En nee, het ligt meestal niet aan puur jouw doorzettingsvermogen.
De harde cijfers
Onderzoeken naar goede voornemens laten een vrij consistent patroon zien; ongeveer 80% van de mensen de goede voornemens op vóór februari. Data van sportplatform Strava laat zien dat de tweede vrijdag van januari wereldwijd bekendstaat als “Quitter’s Day”; de dag waarop sportvoornemens massaal worden opgegeven. Halverwege februari is dat percentage dat de goede voornemens heeft laten varen rond de 90%. Slechts 5 tot 8% houd het lang genoeg vol om van succes te kunnen spreken.
Wat dit zegt is dat als jij je voornemen niet hebt volgehouden, je dus hoort bij de grote meerderheid. En dat is dan geen persoonlijk falen. Dat is menselijk gedrag.
De echte vraag is dus niet of goede voornemens mislukken… maar waarom ze mislukken.
We willen alles tegelijk veranderen
De klassieker. Het nieuwe jaar voelt als een soort “resetknop”. Ineens wil je:
- Gezonder eten
- Meer bewegen en sporten
- Minder of geen alcohol meer drinken
- Vroeger naar bed
- Productiever werken
- Meer tijd voor familie
En oh ja… ook nog een compleet nieuwe mindset ontwikkelen.
Dat klinkt ambitieus. Maar het brein houdt helemaal niet van verandering, laat staan zo’n massale verandering.
Gedragsverandering is spannend en onduidelijk maar kost ook erg veel energie. En die energie is beperkt. Wanneer je te veel tegelijk probeert te veranderen, raakt je mentale batterij sneller leeg dan je denkt. Het gevolg? Overbelasting → frustratie → opgeven.
We onderschatten hoe sterk gewoontes zijn
Ons gedrag bestaat voor een groot deel uit automatisme (aangeleerd gedrag). Onderzoek laat zien dat ongeveer 40 tot 50% van ons dagelijks gedrag voortkomt uit gewoontes, niet uit bewuste keuzes. Dat betekent dat wanneer jij zegt: “Vanaf 1 januari doe ik het compleet anders…” …je eigenlijk probeert te in te gaan tegen jarenlange conditionering.
Doelen zijn vaak te ambitieus (en te vaag)
“Ik wil fitter worden.”
“Ik wil gezonder leven.”
“Ik wil meer balans.”
Het zijn mooie intenties, maar het zijn geen concrete gedragsdoelen. Daarnaast zijn veel voornemens extreem ambitieus. Van niet sporten naar vijf keer per week trainen is geen verandering, dat is een complete levensstijl-transformatie. En dat is voor ons brein simpelweg te groot.
Het brein houdt van voorspelbaarheid en veiligheid. Grote, plotselinge veranderingen worden automatisch als bedreiging ervaren. Daardoor ontstaat weerstand, vaak zonder dat je het doorhebt.
Motivatie wordt overschat
Veel mensen starten hun goede voornemens op motivatie. Dat voelt logisch. Je zit in de nieuwjaars-flow, hebt frisse energie en bent klaar om te knallen. Alleen… motivatie is emotie gedreven. En emoties fluctueren. Discipline en structuur zijn daarentegen voorspelbaarder. Maar die worden vaak pas ontwikkeld nadat motivatie al is ingezakt. Daarom zie je vaak hetzelfde patroon: Nieuw jaar → Hoge motivatie → Eerste tegenslag → Motivatie daalt → Voornemen stopt.
De psychologische impact van ‘falen’
Wanneer iemand zijn goede voornemen niet volhoudt, gebeurt er iets interessants. Het gaat zelden alleen om het doel zelf. Het raakt het zelfbeeld. Gedachten zoals: “Zie je wel, ik kan dit niet” of “Ik heb gewoon geen discipline” of “Het lukt me toch nooit” zorgen ervoor dat mensen niet alleen stoppen met hun voornemen… maar ook stoppen met het überhaupt proberen. En precies daar ontstaat de echte valkuil.
We focussen op snelle resultaten in plaats van duurzame verandering
Veel goede voornemens zijn gericht op uitkomstdoelen:
- 15 Kilo afvallen
- Spiermassa opbouwen
- Stoppen met roken
- Meer geld verdienen
Maar duurzame gedragsverandering ontstaat bijna altijd via procesdoelen. Kleine, herhaalbare acties die op termijn een nieuwe identiteit vormen. Niet: “Ik moet 15 kilo afvallen” maar: “Ik word iemand die dagelijks bewuste voedingskeuzes maakt.” Dat lijkt een klein verschil. Maar psychologisch is het gigantisch.
Waarom dit eigenlijk goed nieuws is
Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar het feit dat zoveel mensen hun goede voornemens niet volhouden, is juist hoopgevend. Want het betekent dat mislukken meestal geen karakterfout is. Het betekent vaak dat de strategie niet klopt. Wanneer je leert kleine gedragsstappen te zetten, gewoontes systematisch op te bouwen, realistische verwachtingen te creëren en je mindset actief te trainen, verandert de kans op succes drastisch.
Hoe vergroot je de kans dat je het wél volhoudt?
Een paar bewezen principes:
- Kies maximaal één tot twee gedragsveranderingen tegelijk. Focus creëert succes.
- Maak doelen concreet en meetbaar. Niet “Meer bewegen” maar “Drie keer per week 30 minuten wandelen”
- Bouw verandering klein en geleidelijk op. Gedrag dat makkelijk voelt, blijft hangen.
- Koppel nieuw gedrag aan bestaande routines. Bijvoorbeeld: na het avondeten altijd een wandeling.
- Verwacht terugval (en plan daarvoor). Terugval betekent niet dat je faalt. Het hoort bij gedragsverandering.
Van goede voornemens naar blijvende verandering
Misschien is het tijd om goede voornemens anders te bekijken. Niet als een jaarlijkse poging om je leven radicaal om te gooien maar als een startpunt voor structurele persoonlijke groei. Gedragsverandering is geen sprint. Het is een proces. En dat proces begint met inzicht in hoe je brein, gewoontes en mindset samenwerken.
En dus…
Als je dit leest en denkt: “Dit is precies waarom mijn goede voornemens elk jaar stranden…” Dan ben je absoluut niet de enige. Sterker nog, statistisch gezien hoor je bij de meerderheid. Maar het mooie is: gedrag is trainbaar. Gewoontes zijn aanpasbaar. En mindset is ontwikkelbaar, en daar begint echte verandering.